Ongewenst gedrag op de werkvloer blijft een actueel probleem. De gevolgen zijn groot voor alle betrokkenen. Toch heeft het kabinet besloten om een verplichte gedragscode niet in de wet op te nemen. Waarom niet? En de vraag die dan rijst: verandert dat iets voor de werkgever?

Het wetsvoorstel dat er niet komt

Vorige kabinetten werkten, als onderdeel van het Nationaal Actieprogramma aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag, aan een wettelijk verplichte gedragscode voor bedrijven. Dit nieuwe kabinet zet daar een streep door.

De voornaamste reden: de onderbouwing schiet tekort. Uit bestaand onderzoek (NEA en WEA) valt niet causaal aan te tonen dat een verplichte gedragscode daadwerkelijk ongewenst gedrag terugdringt. De Adviescommissie Toetsing Regeldruk (ATR) oordeelde dan ook negatief over het wetsvoorstel. Bovendien past verplichte regelgeving niet bij de kabinetsambitie om de regeldruk voor ondernemers meetbaar te verminderen.

Aanwijzingen van positief effect zijn er wel, maar dwang is een ander verhaal

Het kabinet erkent dat gedragscodes een positieve bijdrage kunnen leveren aan sociale veiligheid. Die erkenning leidt echter niet automatisch tot een wettelijke verplichting. Er zijn alternatieven die meer ruimte bieden voor maatwerk en mogelijk sneller resultaat opleveren.

Wat doet het kabinet dan wél?

De minister van Werk en Participatie zet in op twee sporen, zo blijkt uit een brief d.d. 8 juni jl.:

• Sectoraanpak: Bedrijven en sectoren worden gestimuleerd om zelf aan de slag te gaan met sociale veiligheid. De minister onderzoekt nog hoe deze aanpak het beste vorm kan krijgen en wat de financiële consequenties zijn. Het streven is om sociale veiligheid op te nemen in de DI-agenda, zodat sectoren subsidie kunnen aanvragen.
• Publiekscampagnes: Naast de sectoraanpak wordt verkend hoe brede bewustwordingscampagnes kunnen bijdragen aan een veiliger werkklimaat.

Ook een klachtenregeling wordt voorlopig niet wettelijk verplicht. Dat besluit werd al begin 2025 genomen, mede vanwege de administratieve lasten voor kleine bedrijven.

Verandert dit iets voor werkgevers?

De boodschap van het kabinet is helder: de overheid verplicht niets, maar verwacht wel dat werkgevers zelf stappen zetten. Een gedragscode hoeft niet van de wet, maar een veilige werkvloer blijft de eigen verantwoordelijkheid. Dus eigenlijk verandert er niets. Is dat erg? Nee, ik denk het niet. In de praktijk hebben veel organisaties al een gedragscode, omdat dit toegevoegde waarde heeft. Het is zinvol om vast te leggen welke kernwaarden en omgangsvormen een organisatie nastreeft, wat als gepast en ongepast gedrag wordt gezien. Zodat voor iedereen duidelijk is welke werkcultuur wordt verwacht. De praktijk dat organisaties inzetten op een structuur voor een prettige en veilige omgeving zal niet wijzigen doordat het wetsvoorstel niet doorgaat. Dus, de huidige trend dat organisaties doorgaan met uitwerking van een gedragscode, ondersteuning door professionele vertrouwenspersonen, verbetering van het meldproces e.d. zal zich doorzetten, ook zonder wet tot verplichtstelling van een gedragscode.

In dat kader helpt TrusTool organisaties met professionalisering en verbetering van het meldproces: melden, registreren en rapporteren. Neem gerust contact op om te ontdekken wat wij voor u kunnen betekenen.